Workshop Code Rood

‘Achteraf’: het woord dat we sindsdien het meest gebruiken

Tijdens de Werkconferentie Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Twente op 17 november 2025 was het tijdens één workshop muisstil, en tegelijk voelbaar geladen. Monique en Wim Hertgers vertelden – samen met Grace Beuvink en Paul ter Haar van het Zorg- en Veiligheidshuis Twente (ZVHT) en de Gemeente Enschede – het verhaal van hun dochter Sanne. Hun bijdrage over Code Rood ging over feiten en systemen, maar ook over menselijkheid, gemiste signalen en de vraag die iedereen in het domein Huiselijk geweld en Kindermishandeling blijft achtervolgen:

“Hadden we dit kunnen voorkomen?”

De officiële conclusie blijft: waarschijnlijk niet. Maar dat maakt het inzicht des te urgenter: dat alle signalen wél eerder bij elkaar hadden kunnen komen, en dat dit, in vergelijkbare situaties, levens kan redden.

Het verhaal dat alles stilzet

Monique en Wim beginnen met het vertellen over hun dochter Sanne: een jonge, sprankelende, intelligente vrouw die in oktober 2023 door haar ex-partner werd vermoord. Wim vond haar. Naakt. Seksueel misbruikt. Het lichaam van de dader lag over Sanne heen. Alsof hij nog één keer wilde onderstrepen wie de macht had.

Dit beeld draagt Wim de rest van zijn leven met zich mee.

Hoewel de zaal gevuld was met professionals, allemaal onbekenden, was er geen enkele afstandelijkheid. Hun verhaal, hun rauwheid, hun helderheid, alles kwam binnen: “Noem het geen huiselijk geweld. Dat klinkt privé. Het is terreur. Geen privéprobleem, maar een groot maatschappelijk probleem.”

Hoe intieme terreur werkt – en waarom het zo vaak wordt gemist

Sanne was assertief, slim, zelfstandig, geliefd. “Het zijn vaak juist de sterke, sprankelende vrouwen,” zegt Wim. Op haar 19e kreeg ze een relatie met Frank, een 38-jarige politieagent. Dat laatste gaf vertrouwen. “Dan is je kind toch veilig?”, dachten haar ouders. Achteraf zagen ze alle rode vlaggen:

Rode vlaggen bij Sanne

•  Afwezig worden – het licht in haar ogen ging langzaam uit
• Geen plezier meer in haar werk, maar ze mocht niet stoppen
• Continu gevolgd, gecontroleerd, begrensd
• Haar sociale omgeving werd zwartgemaakt
• Zelftwijfel: “Het ligt aan mij”
• Steeds minder contact met familie en vrienden

Frank zat “op de bestuurdersstoel van haar brein”, zoals Wim het verwoordt. De grens verschoof niet ineens, maar langzaam, bijna onmerkbaar. Zoals zo vaak bij intieme terreur.

Rode vlaggen bij de dader (zoals de professionals die herkennen)

• Eenling, bijna geen vrienden
• Sterke afhankelijkheid van zijn moeder
• Uiterst vriendelijk en sociaal vaardig in de buitenwereld
• Overbeschermend naar zijn partner
  Psychologische dominantie, die moeilijk zichtbaar is

“Alle losse puzzelstukjes waren er, maar niemand zag het geheel”.

Een collega van Frank, de sportschoolhouder, de vriendin van Sanne, Sanne’s ouders… Iedereen zag iets. Maar niemand deelde het met elkaar en dat is waar het vaak wringt.

Monique: “Als dat was gebeurd, hadden we haar misschien niet kunnen redden. Maar we hadden wél eerder geweten dat het mis was.”

Om die reden willen Wim en Monique dat professionals de rode vlaggen leren herkennen. Dat systemen elkaar vinden. Dat signalen niet langer verspreid raken over sportscholen, families, gemeenten, hulpverleners en collega’s, maar worden samengebracht.

Code Rood: een hulpmiddel om het gevaarlijkste niveau te herkennen

Daarom is het Code Rood-dashboard zo belangrijk. Het is ontwikkeld om patronen te herkennen. Patronen die niet zichtbaar worden wanneer signalen versnipperd blijven.

Tijdens de workshop gingen de deelnemers in gesprek over:

• Wat Code Rood precies is.
• Hoe professionals signalen kunnen registreren.
• Welke rode vlaggen onmisbaar zijn.
• Waarom samenwerking tussen formeel en informeel systeem cruciaal is.
• Het belang van durven handelen op basis van gevoel, en dus niet alleen harde feiten.

Zoals Grace Beuvink samenvatte: “Gevoel klopt bijna altijd. Maar we durven er pas op te acteren als het bewijs er al is, en dan ben je te laat.”

Tips voor professionals – direct uit het verhaal van Sanne

1. Houd contact. Blijf langskomen. Zonder afspraak.

Daders proberen het netwerk klein te maken. Monique en Wim: “Als je echt wilt weten hoe het gaat, ga dan onverwacht langs. Telkens weer.”

2. Durf te handelen op basis van gevoel

Je kunt intieme terreur niet altijd bewijzen. Maar je kunt het wél zien. En voelen. Durf te vertrouwen op dat gevoel.

3. Deel informatie, ook als het ‘maar’ een observatie is

Sportschool, buren, huisarts, politie, familie, collega’s … Losse stukjes leveren vaak niets op. Samen vormen ze een patroon.

4. Veiligheid boven privacy

Natuurlijk is het beschermen van persoonsgegevens belangrijk. Maar het Verdrag van Istanbul is helder; het is gericht op de bescherming van slachtoffers: “Nederland maakt veiligheid ondergeschikt aan privacy. Daardoor worden rode vlaggen niet gedeeld.”, aldus Wim. Hij pleit voor een zogeheten Claire’s Law: een Britse regeling, die burgers toestaat informatie op te vragen bij de politie over een partner met een verleden van huiselijk geweld of misbruik.

Wim: “Bij intieme terreur kun je niet onpartijdig zijn. Dan sta je naast het slachtoffer: dan bescherm je het slachtoffer, en niet de dader”.

5. Victim blaming is giftig en gevaarlijk

Wim en Monique krijgen nog steeds vragen als: “Wat heeft zij gedaan dat een politieagent zo ver gaat?”. Victim blaming is schadelijk en staat het herstelproces in de weg. Ook kan het bestaande gevoelens van schuld en schaamte versterken. Het is een gevaarlijk fenomeen dat misbruik verder traumatiseert. Professionals kunnen dit helpen bestrijden. Nederland staat in de Europese top drie van femicide. Het kan iedereen overkomen. Vraag je niet af: Waarom gaat ze niet weg? Vraag: Waarom kan ze niet weg?

6. Plegerverplaatsing, niet slachtofferverplaatsing

Monique: “Waarom verplaatsen we vrouwen? Waarom halen we slachtoffers uit hun eigen huis? Doe plegers in een afkoelhuis. Verplichte toezicht én behandeling.”

7. Eenzaamheid doorbreken

Het proces dat slachtoffers doormaken is eenzaam, zeggen Wim en Monique. Maar het hoeft niet zo te zijn.

“Zorg dat ze niet alleen zijn. Laat ze voelen dat er mensen om hen staan.”

Die opdracht klonk door in alles – niet als verwijt, maar als appèl. De zaal voelde die verantwoordelijkheid.

Een afsluiting die iedereen raakt

Monique en Wim trekken het land door met een vrachtwagen – een reizende bioscoop, zoals ze het zelf noemen – waarbij ze een film van 8 minuten laten zien over twee geliefden, Jonas en Dimi. Wat begint als een ongemakkelijk afscheid, ontaardt al snel in een pijnlijke situatie, waarbij Jonas wanhopig probeert Dimi terug te winnen.

Ook tijdens de workshop tonen Monique en Wim de film. Maar bij de laatste filmscène, met fatale afloop, kijken ze allebei weg. Dat blijft niet onopgemerkt. Het raakt eenieder in de zaal. Na afloop van de film benoemt Monique uit zichzelf wat het publiek al opviel: “We kunnen echt geen geweld meer zien. Ook geen fictie op tv. Het raakt ons te veel.”

Wat ze wél willen zien? Dat Sanne’s verhaal levens redt.

Tot slot – hoe Wim en Monique terugkijken op de Werkconferentie van 2025

Na de workshop bleef het nog lang stil in de zaal. Toch waren Wim en Monique opvallend open, beschikbaar en benaderbaar. Toen ze na afloop met ons spraken, was hun blik vermoeid, helder en zacht tegelijk.

Ze vertelden hoe waardevol dit soort bijeenkomsten voor hen zijn. Niet omdat het makkelijk is – integendeel – maar omdat ze merken dat professionals hier écht willen leren, dat mensen oprecht geraakt zijn en zich verantwoordelijk voelen.

Wim: “Het is zo anders dan wanneer we ons verhaal in het openbaar doen. Doorgaans gaat het vooral over Sanne, over ons verdriet. Maar vandaag gaat het daarnaast over de inhoud: wat kunnen we met elkaar anders doen? Hoe kunnen we zorgen dat signalen wél samenkomen?”. Monique vult aan: “Mensen hier begrijpen het. Ze zien elke dag wat wij nu pas kennen: hoe ingewikkeld het is, hoe zorgvuldig je moet zijn, hoe veel het vraagt om écht achter een voordeur te kijken. En toch doen jullie het.”

Ze beschreven hoe bijzonder het is dat in dit werkveld formele en informele netwerken elkaar nodig hebben, en hoe belangrijk dat besef vandaag voelbaar was: “Iedereen heeft een stukje van de puzzel, maar niemand heeft het hele plaatje. Vandaag merkten we: jullie willen samen dat hele plaatje durven zien.”

Wat hen vooral raakte, was dat professionals zó open stonden voor hun inzichten – ook de ongemakkelijke. Dat mensen vragen durfden te stellen over twijfel, over intuïtie, over hoe je handelt als je gevoel je iets influistert dat je nog niet hard kan maken.

Monique: “Dat vind ik dapper. Want in onze wereld werd ‘achteraf’ het meest gebruikte woord. En jullie proberen dat te voorkomen.”

“Wat we vandaag hebben gezien, geeft hoop. Niet omdat alles opgelost kan worden, maar omdat jullie bereid zijn te blijven kijken, te blijven leren en te blijven handelen – ook als het moeilijk is.”, voegt Wim toe.

Voor hen voelde deze workshop als een bevestiging dat hun pijn, hun verhaal en hun moed écht iets in beweging zetten. Monique: “Dat jullie dit organiseren, dat jullie luisteren … dat betekent meer dan je denkt.”