Kabinet zet stappen tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld

Om te zorgen voor een betere samenwerking en duidelijke de aanpak van huiselijk geweld, femicide en kindermishandeling. Ook onderzoekt het kabinet de invoering van 116, een landelijk telefoonnummer dat je kunt bellen voor onafhankelijk advies, ondersteuning en hulp bij het vinden van de juiste hulp.

De functie wordt ingevuld door een hoge ambtenaar die werkt onder de verantwoordelijkheid van de verantwoordelijke minister of staatssecretaris. Het doel is om meer samenhang te brengen in de aanpak, beter samen te werken en meer aandacht te geven aan het voorkomen van geweld, het beschermen van slachtoffers en het bieden van hulp.

Meer samenhang en één aanspreekpunt 

De Nationaal Coördinator krijgt als taak om overzicht te brengen in de huidige aanpak en te werken aan een landelijk actieplan tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Ook kindermishandeling krijgt daarin een belangrijke plek. Daarnaast wordt de coördinator het aanspreekpunt voor gemeenten en organisaties die betrokken zijn bij de uitvoering van het beleid, zodat signalen vanuit de praktijk beter en sneller op de juiste plek bij de landelijke overheid terechtkomen. 

Een landelijk telefoonnummer: 116 

Ook ziet het kabinet meerwaarde in een landelijk telefoonnummer 116 voor vrouwen die te maken hebben met geweld. Een nummer waar zij makkelijk terechtkunnen voor een luisterend oor, advies en hulp bij het vinden van passende hulp. Daarbij benadrukt het kabinet dat zo’n nummer alleen effect heeft als het goed aansluit op bestaande hulpverleningsorganisaties. Daarom kijkt het kabinet eerst naar hoe bestaande hulp beter kan worden ondersteund. Op langere termijn wordt onderzocht hoe 116 het best kan worden ingericht.

Leren van Spanje 

Nederland kijkt bewust over de grens om te leren van andere landen, zoals Spanje. Daar wordt geweld tegen vrouwen al ruim twintig jaar aangepakt als een probleem van de hele samenleving.

Volgens demissionair staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid begrijpt men daar dat femicide niet vanzelf ontstaat, maar iets is dat je als samenleving actief moet voorkomen en bestrijden. Dat besef leeft in Spanje in alle lagen van het land. Hoewel de Nederlandse aanpak op onderdelen vergelijkbaar is, wordt in Spanje volgens Rutte nog intensiever samengewerkt tussen de verschillende organisaties.

Wet tegen gendergeweld 

De Spaanse aanpak werd in 2004 ingezet met een specifieke wet tegen gendergeweld. Enkele jaren later volgde de oprichting van het ministerie van Gelijkheid. Centraal staat het besef dat geweld tegen vrouwen een blijvend probleem is dat alleen kan worden aangepakt als politie, rechters, organisaties en overheid samenwerken.

Die aanpak combineert straffen, ondersteuning voor slachtoffers en het voorkomen van geweld. Er zijn gespecialiseerde rechtbanken voor gendergeweld, beschermingsmaatregelen zoals enkelbanden en een landelijk systeem om het risico op herhaling van geweld beter te kunnen inschatten. Sinds de invoering van deze maatregelen, is het aantal moorden op vrouwen door (ex-)partners met ongeveer 30 procent gedaald.

Zichtbaarheid, specialisatie en onderwijs 

De Spaanse advocaat Lola Calderon, gespecialiseerd in familie- en strafrecht, benadrukte onlangs in de media dat de kracht van de Spaanse aanpak niet alleen zit in straffen. “Het gaat ook om onderwijzen en waarschuwen,” zegt zij. Door de wet is huiselijk geweld zichtbaarder geworden voor de samenleving.  

Calderon adviseert Nederlandse beleidsmakers om te investeren in kennis, bewustwording en onderwijs. Zo kunnen rechtbanken meer kennis opbouwen over gendergeweld en kan het onderwijs aandacht besteden aan verschillende ideeën over gender en de invloed van machtsverhoudingen.

Een opvallend verschil met Nederland is, dat in Spanje bij vastgesteld gendergeweld geen gezamenlijke voogdij mogelijk is. De pleger mag geen contact hebben met de kinderen. In Nederland wordt juist vaak ingezet op contact tussen beide ouders, onder andere om vechtscheidingen te voorkomen. Maar, zo erkent ook staatssecretaris Rutte, als er sprake is van intiem geweld kan dat levensgevaarlijk zijn. Tegelijkertijd vraagt zo’n maatregel om zorgvuldigheid, om misbruik in conflictscheidingen te voorkomen.

Niet langer wegkijken 

Naast dat de Spaanse aanpak heeft geleid tot een afname van geweld, zijn meer mensen zich bewust van het probleem. Ook bij beleidsmakers. Staatssecretaris Rutte sprak onlangs openlijk over het besef dat geweld tegen vrouwen in Nederland geen uitzondering is. “In Nederland wordt iedere acht dagen een vrouw vermoord,” stelde hij. “Dat is onacceptabel. Dit kan beter, dit moet beter en we mogen niet langer wegkijken.”

Samen verantwoordelijk 

Wij zien én ervaren dagelijks hoe belangrijk goede samenwerking en het vroeg herkennen van signalen zijn – juist ook in de regio. Landelijke afspraken en duidelijke keuzes kunnen daarbij helpen, maar echte verandering vraagt inzet van iedereen: overheid, professionals, organisaties én samenleving. 

Veiligheid thuis is geen individuele opgave. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.