Femicide tegengaan: oproep voor noodnummer 116 en afkoelhuizen voor plegers

Femicide is een veelkoppig monster, maar oplossingen zijn er zeker. Dat bleek vandaag op een regionale werkconferentie in Goor. Ervaringsdeskundigen deden een oproep voor het instellen van noodnummer 116, afkoelhuizen voor mannen en veiligheid moet belangrijker zijn dan de privacy van plegers.

“Huiselijk geweld en kindermishandeling: er rust nog steeds een taboe op”, zegt Noura Manders in theater de Reggehof. Zij is beleidsadviseur regionale aanpak Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Twente. In de zaal zitten zo’n 250 professionals. Ze zijn er voor de regionale werkconferentie in het kader van de Week tegen Kindermishandeling. “Het vraagt iets van ons allemaal”, benadrukt ze. “Handelen, durven kijken en vooral gedragsverandering.”

De nadruk ligt dit jaar op femicide en intieme terreur. “Het vraagt iets van ons allemaal”, benadrukt Manders. Femicide is volgens haar geen familiedrama.

Intieme terreur

Gemiddeld elke acht dagen wordt in Nederland een vrouw gedood door haar (ex-)partner. “En toch denken we nog steeds: dit gebeurt niet bij ons”, zegt ervaringsprofessional Ester Wijnen, die zestien jaar nodig had om te ontsnappen aan haar gewelddadige partner. “Ik dacht zestien jaar lang dat het niet erg genoeg was.”

Achter de voordeur raakte ik mezelf kwijt

Ester Wijnen

De zaal is muisstil als Ester vertelt hoe intieme terreur haar leven overnam. “Van buiten zagen mensen een succesvolle ondernemer. Zelfverzekerd, onafhankelijk. Maar achter de voordeur raakte ik mezelf kwijt.”

Slachtofferparadox

In haar boek Jij Bent Het Probleem beschrijft ze hoe ze steeds meer begon te geloven dat zíj het was die faalde. “In mijn werk was ik een intelligente, zelfstandige vrouw, thuis een onzeker iemand die op eieren liep. Dat is de slachtofferparadox. Mensen vragen: waarom ging je niet gewoon weg? Maar dát is juist wat intieme terreur doet: je gelooft niet meer in je eigen werkelijkheid.”

Mobiele minibioscoop

Het verhaal van Sanne Hertgers uit Winterswijk maakt diepe indruk. Haar ouders, Wim en Monique Hertgers, reizen met een mobiele minibioscoop door het land om te vertellen over hun dochter, die in 2023 werd vermoord door haar echtgenoot Frank, een politieagent.

Tien jaar lang zat Sanne vast in een web van manipulatie: isolatie, controle, subtiele vernedering. Toen ze eindelijk vertrok, besloot Frank dat als Sanne niet meer bij hem wilde zijn, ze überhaupt niet mocht leven.

Rode vlaggen

“Achteraf waren de rode vlaggen zó duidelijk”, vertelt vader Wim. “Maar wij zagen losse puzzelstukjes: een snelle relatie, isolatie, dreigen met zelfmoord. En telkens dacht Sanne: ‘het zal wel meevallen’.” De oproep aan familie, vrienden en professionals is eensgezind: Houd contact en verdiep je in het herkennen van de rode vlaggen.

Femicide

Femicide is de moord op een vrouw omdat ze vrouw is. Kunstenares Rachelle Jeuring maakte er een eindexamenwerk over voor haar opleiding aan ArtEZ in Zwolle. Ze werd genomineerd voor de Academieprijs.

Haar kunstwerk Femicide en intieme terreur laat zien hoe controle, isolatie en vernedering stap voor stap worden opgebouwd. “In de media lees je ‘familiedrama’”, zegt ze. “Maar vaker is het femicide, voorspelbaar en dodelijk.”

Het kunstwerk:

De werkconferentie is onderdeel van Nou Is Het Genoeg: een langdurig Twents programma waarin gemeenten samenwerken met organisaties zoals Kadera, Veilig Thuis, politie en de Raad voor de Kinderbescherming. Doel: onveiligheid sneller herkennen en voorkomen.

Een belangrijk onderdeel is het Code Rood Overleg, waar sinds 2014 wekelijks professionals met mandaat samenkomen om acute zaken te bespreken. “Sinds de oprichting is bij geen enkele besproken casus een moord gepleegd”, zegt Paul ter Haar, een van de professionals. Manders vult aan: “Maar dat is werk aan de achterkant. Wat we nu nodig hebben, is méér aan de voorkant: bewustwording en het delen van rode vlaggen.”

Privacy is een obstakel

Wim Hertgers wil een andere aanpak: “Nederland maakt veiligheid ondergeschikt aan privacy. Daardoor worden rode vlaggen niet gedeeld.” Hij pleit voor een zogeheten Claire’s Law, zoals in het Verenigd Koninkrijk. Je mag daar bij de politie informatie opvragen over het gewelddadige verleden van een (toekomstige) partner. “Het Verdrag van Istanboel zegt het al: veiligheid gaat vóór privacy.”

Op het podium wordt meermaals gepleit voor een laagdrempelig landelijk noodnummer: 116, speciaal voor partnergeweld. “Je moet ergens aan kunnen kloppen zonder meteen een traject in te rollen”, legt Ester uit.

Femicide is het eindstation van psychisch geweld

Noura Manders

Wim en Monique willen ook afkoelhuizen voor plegers en veilige apparaten voor slachtoffers om te zien waar hun ex-partner zich bevindt. “Zoals in Spanje. Je kunt nooit inschatten wanneer iemand vermoord wordt”, waarschuwt Monique.

Noura Manders vat de urgentie samen: “Femicide is het eindstation van psychisch geweld. Als we het willen voorkomen, moeten we veel eerder durven zien wat er gebeurt.”