‘In de greep van…’

Tijdens de Werkconferentie Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Twente op 17 november 2025 opende Ester Wijnen de dag met een indrukwekkend verhaal.

Ester overleefde intieme terreur. Dat is een vorm van partnergeweld waarbij iemand de ander langdurig bang maakt, controleert en klein houdt. Ze zet zich nu in voor meer kennis en bewustwording over dit onderwerp.

In haar verhaal nam ze de zaal mee in de beleving van slachtoffers, de dynamiek van geweld en de valkuilen waar professionals snel in terecht kunnen komen. Haar verhaal maakte confronterend duidelijk dat huiselijk geweld een subtiel verloop kent dat gaat van jaloezie en bezitterig gedrag naar macht, controle en dwang. Met als gevolg dat het slachtoffer in een glijdende schaal terechtkomt van twijfel, verwarring en het langzaam verliezen van jezelf.

De impact op het publiek was duidelijk merkbaar. Het is onmogelijk om dat hier te reproduceren. Voor professionals die er niet bij konden zijn, hebben we hieronder een compacte weergave van wat Ester onder andere deelde, inclusief mogelijke valkuilen en gerichte tips.

“In de greep van”: wanneer je het zelf niet ziet

Ester opende met een schokkende maar herkenbare constatering: vaak merk je zelf niet dat je in de greep van iemand bent. Niet tijdens de relatie, maar soms zelfs jaren daarna nog steeds niet. Zestien jaar nadat ze uit dit huwelijk was, betrapte ze zichzelf erop dat ze nog steeds dacht: “Was het eigenlijk wel zo erg?”

Die twijfel, dat verschuiven van grenzen, is precies wat intieme terreur zo verraderlijk maakt.

De Breinversnipperaar: leven in voortdurende verwarring

Op het scherm liet Ester de visual De Breinversnipperaar zien. Daarin staan allerlei tegenstrijdige gedachten die slachtoffers kunnen hebben.

Est​er legde uit hoe slachtoffers door manipulatie, angst en controle hun interne kompas verliezen. Deze mentale versnippering maakt het voor professionals vaak lastig om de situatie en de ernst ervan helder te krijgen – terwijl het juist hét signaal is van onderliggende terreur.

De glijdende schaal: van twijfel tot overleven

Een andere visual liet de glijdende schaal zien: een opeenvolging van twijfel, schaamte, schuld en angst. Je leeft van incident naar incident (als slachtoffer zie je namelijk niet dat er een patroon is) en je hebt als primaire doel: overleven. Om voor je kinderen te zorgen, naar je werk te gaan en alle ballen hoog te houden.

Ester benadrukte hoe slachtoffers stukje bij beetje verwijderd raken van zichzelf. Op het laatst ben je nog maar een schim van jezelf. Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag, maar in een proces dat zo geleidelijk verloopt, dat je het zelf niet herkent. En dat maakt dat de buitenwereld soms vol onbegrip denkt: “Waarom bleef je?”

Daarmee legt je als buitenstaander de schuld dus eigenlijk bij het slachtoffer. Dat heet victim blaming. In plaats daarvan kan de buitenwereld zich beter afvragen: “Waarom doet hij dit?”

Wat kan professionals misleiden?

Ester hield de zaal een belangrijke spiegel voor. Een slide toonde vier veelvoorkomende valkuilen voor professionals:

“Vertraag”, zei Ester. “Luister. Zet je hart open. Pas dan ontstaat ruimte voor het echte verhaal.” 

De Femicide Tijdlijn: acht herkenbare fasen

Een van de meest indringende visuals was de Femicide Tijdlijn, die laat zien hoe geweld in acht stappen erger kan worden. De acht fases laten duidelijke rode vlaggen zien.

Ester deelde hoe ze pas jaren later hoorde over de risicofactor niet-fatale verwurging. Dat betekent dat iemand wordt gewurgd, maar het overleeft. Pas toen herkende ze dat dit haar ook was overkomen.

Niet-fatale verwurging is een belangrijk waarschuwingssignaal. Het kan wijzen op een groter risico op femicide. Femicide betekent dat een vrouw wordt vermoord omdat ze vrouw is, vaak door haar partner of ex-partner.

Niet-fatale verwurging kan ernstige lichamelijke en psychische gevolgen hebben. In Nederland wordt dit signaal nog niet altijd goed herkend.

Daarom is kennis zo belangrijk. Kennis kan levens redden.

Kinderen in beeld houden, zónder het slachtoffer uit beeld te verliezen

Ester benoemde dat het belang van kinderen in de jeugdhulp terecht centraal staat, maar dat dit soms tot gevolg heeft dat het ouder-slachtoffer uit beeld raakt. Terwijl het volwassen slachtoffer ook beschermd moet worden. Bovendien is partnergeweld een belangrijke voorspeller van kindermishandeling en kindermishandeling een voorbode voor partnergeweld. Daarom is het cruciaal dat professionals het dus niet zien als twee gescheiden werelden en beide perspectieven blijven zien.

Van ingrijpen naar begrijpen

Ester sloot af met haar belangrijkste boodschap; een die de hele zaal bij bleef:

“Er is maar één ding nodig: van ingrijpen naar begrijpen.”

Niet haasten. Niet direct interventies inzetten. Niet het incident centraal stellen. Maar: vertragen, luisteren, voelen, en altijd uitgaan van het ergste. Want slachtoffers bagatelliseren eerder dan dat ze overdrijven. Het is aan professionals om voorbij de oppervlakte te kijken.

Een oproep die nog lang nazindert

Ester Wijnen liet met haar verhaal, haar ervaringen én de krachtige visuals zien hoe complex intieme terreur is – en hoe essentieel het is dat wij als professionals blijven leren, blijven luisteren en blijven zien.

Haar bijdrage was warm, eerlijk en confronterend tegelijk. En daarmee precies wat deze werkconferentie zichtbaar maakte: de stille strijd achter gesloten deuren en de rol van professionals om die te doorbreken.